Share

1

Αγαπητοί αναγνώστες του Carpmania.gr, χαίρετε!

Συνεχίζοντας από εκεί που μείναμε στο προηγούμενο μας άρθρο, ξεκίνησα με την συγγραφή του δεύτερου μέρους, στο οποίο όπως είχα υποσχεθεί, θα αναφερόμασταν στα μεγάλα αρπαχτικά του νησιού μας. Όταν συνειδητοποίησα τον τεράστιο όγκο του συγγράμματος, είδα πως δεν είχα άλλη επιλογή από το να το χωρίσω σε πιο μικρά μέρη, στα οποία να γίνεται αναφορά ανά είδος και όχι όλα μαζί. Αλλά, ακόμη και τα ανά είδος άρθρα, μου βγήκαν τεράστια και κουραστικά, οπότε, αναγκαστικά τα χώρισα εκ νέου ανά θεματολογία.

 

Δίνουμε έτσι συνέχεια στο θέμα μας περί αρπαχτικών που ζουν στα γλυκά νερά της Κύπρου, με την τούρνα, και πιο συγκεκριμένα, με την βιολογία της τούρνας, του μεγαλύτερου αρπαχτικού που έχουμε στην Κύπρο.
Στην Ελλάδα υπάρχει ακόμη μεγαλύτερο αρπαχτικό, το Ευρωπαϊκό γατόψαρο, ο γουλιανός (Sillurus glanis) και το καθαρά Ελληνικό ενδημικό υποείδος του, το Sillurus aristotelis, αλλά για μας εδώ, η τούρνα είναι ότι μεγαλύτερο υπάρχει από αρπαχτικό στα φράγματα μας.

2

Σαν πρόλογο του άρθρου, θα ήθελα να προετοιμάσω τον αναγνώστη, και να πω πως σε αυτό το άρθρο θα κοιτάξουμε τα γενικά χαρακτηριστικά και την βιολογία του είδους, και καθόλου το ψάρεμα του. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως η ανάγνωση αυτού του άρθρου δεν μπορεί να προσφέρει και στα του ψαρέματος, αντιθέτως, όσο πιο σφαιρική και ολοκληρωμένη γίνεται η γνώση μας γύρο από τον κύκλο ζωής του κάθε είδους, τόσο καλύτερα μπορούμε να κατανοήσουμε την συμπεριφορά του, και να προσαρμοστούμε αναλόγως υπό τις εκάστοτε συνθήκες υπό τις οποίες ψαρεύουμε.

Για να προλάβω πιθανές παρεξηγήσεις, πρέπει να πω πως, ΔΕΝ είμαι ιχθυολόγος, ΟΥΤΕ KAN βιολόγος, απλά, μελετάω την βιολογία των ψαριών του τόπου μας σε ερασιτεχνικό επίπεδο διότι μου αρέσει. Ήθελα πολύ να ασχοληθώ επαγγελματικά με αυτό τον κλάδο από παιδί, αλλά δυστυχώς, η μοίρα τα έφερε αλλιώς. Όπως και να χει, έστω και ερασιτεχνικά, το παρών άρθρο μέχρι ενός βαθμού μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι βάσιμο, αλλά όταν κάνεις κάτι ερασιτεχνικά τα λάθη είναι αναπόφευκτα, για αυτό υπενθυμίζω για ακόμη μια φορά, πως η αρθρογραφία αυτού του επιπέδου, η οποία δεν προκύπτει μέσο συστηματικής / μεθοδικής μελέτης από επαγγελματίες, είναι γεμάτη λάθη και παραλήψεις, για αυτό, μην παίρνετε ότι διαβάσετε για δεδομένο. Η φύση παραπλανά και εκπλήσσει ακόμη και τους πιο αφοσιωμένους μελετητές, πόσο μάλλον εμάς τους ερασιτέχνες.

Για όσους δεν έχουν τον χρόνο, η την διάθεση να το διαβάσουν ολόκληρο, το παρών άρθρο θα προσπαθήσω να το χωρίσω σε μέρη όσο καλύτερα μπορώ, ούτος ώστε εάν κάποιος θέλει να ψάξει για κάτι συγκεκριμένο, να το κάνει εύκολα χωρίς να πρέπει να το διαβάσει ολόκληρο.

Για τους τουρναδόρους αδελφούς εξ Ελλάδος, να σημειώσω πως: εάν υπήρχε τούρνα σε κάποιο μεγάλο λιμνοφράγμα στην Κρήτη ή στην Ρόδο, τότε τα όσα καταγράφω εδώ για την προσαρμογή της στην Κύπρο, πολύ πιθανόν να ίσχυαν και για εκεί, αλλά, στα μέρη όπου βρίσκουμε την τούρνα από Κοζάνη και πάνω, οι διαφορές στο κλίμα είναι τεράστιες, τα εκεί οικοσυστήματα είναι φυσικά, με ένα σωρό ουσιώδεις διαφορές στις συνθήκες διαβίωσης του αγαπημένου μας αυτού είδους, για αυτό και οι πληροφορίες που παραθέτουμε εδώ, και ειδικά όσες αναφέρονται στον ρυθμό ανάπτυξης, σε καμία περίπτωση δεν συναντώνται πουθενά αλλού στον Ελλαδικό χώρο εκτός από την Κύπρο.
Ακόμη μία σημείωσης για αποφυγή παρεξηγήσεων: Όπως θα προσέξατε, σχεδόν σε όλα μου τα άρθρα, ασχέτως του θέματος, όλο και κάπου θα κάνω αναφορά στο «λαβράκι»(το συγκρίνω αρκετά συχνά και με την τούρνα). Όταν λεω «λαβράκι» εννοώ πάντα το largemouth bass – Micropterus salmoides. Λόγο του ότι μεταξύ μας εδώ κάτω η παρέα μας ασχολείται πλέον σχεδόν αποκλειστικά με τα γλυκά νερά, κόψαμε σιγά σιγά με τα χρόνια όλα τα προσωνύμια που το διαχώρισαν από θαλασσινό, και το λέμε απλά: λαβράκι.

Γενικές πληροφορίες για το είδος


Πως έφθασε στην Κύπρο?

Τα Τ.Α.Θ.Ε.(Τμήμα Αλιείας και Θαλάσσιων Ερευνών) δεν έχει προβεί ΠΟΤΕ σε εισαγωγή του είδους αυτού στην Κύπρο.

Χαρακτηριστικά του είδους:

Η περιγραφή αυτή δεν είναι και τόσο αναγκαία, αλλά θα την κάνουμε έτσι κι αλλιώς διότι είναι ακόμη, σχετικά νέο είδος στον τόπο μας, και ναι, θα υπάρξουν ακόμη πολλά άτομα που θα την δούνε μπροστά τους για πρώτη φορά, και ίσως χρειαστούνε βοήθεια στο να την ξεχωρίσουν από την λουτσιόπερκα.

Το σώμα της, έχει επίμηκες σχήμα σαν της λουτσιόπερκας αλλά με πολύ αισθητή διαφορά στο ραχιαίο πτερύγιο, το οποίο είναι τοποθετημένο πολύ πίσω στο σώμα κοντά στην ουρά, είναι σαν να λείπει όλο το πρώτο μέρος του ραχιαίου πτερυγίου με τα πολύ σκληρά αγκάθια που έχουν όλα τα άλλα αρπαχτικά μας. Η ουρά καθώς και όλα τα άλλα πτερύγια έχουν ελαφρός κοκκινωπό χρώμα, και αυτά καλυμμένα με διάφορα σχήματα και κηλίδες όπως και το υπόλοιπο ελαφρός πρασινωπό της σώμα.

3

Σαν να μην ξεχώριζε ήδη αρκετά, πέρα και από τα τεράστια κίτρινα μάτια, ένα πολύ έντονο χαρακτηριστικό της τούρνας που δεν αφήνει καθόλου περιθώρια αμφιβολίας για την ταυτότητα της, είναι το στόμα της, το οποίο έχει κυρτό σχήμα σαν της πάπιας, με την κάτω γνάθο να προεξέχει λίγο πιο μπροστά ακριβός όπως και του λαβρακιού. Ήδη έχει επικρατήσει μεταξύ ορισμένων φίλων που τις ψαρεύουν εδώ, τα μικρά άτομα του είδους να τα λέμε πάπάκια, λόγο ακριβώς του σχήματος του στόματος τους. Σε γενικές γραμμές, το προφίλ της είναι κάπως ασυνήθιστο, αφού σε μερικούς θυμίζει περισσότερο βατράχι παρά ψάρι.


45

Τα δόντια της τώρα, σε αντίθεση με της λουτσιόπερκας, εκτός από μυτερά, είναι και εξαιρετικά κοφτερά. Εκτός από τις προφανείς οδοντοστοιχίες της σιαγώνας, υπάρχουν τοποθετημένες κατά μήκος στον ουρανίσκο της, τρεις πραγματικά εντυπωσιακές οστεοπλάκες όλες φορτωμένες με εξαιρετικά κοφτερά δόντια. Για αυτό αποφεύγουμε ΠΑΝΤΟΤΕ οποιαδήποτε επαφή με το στόμα. Σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να την σηκώσουμε αρπάζοντας την από την κάτω γνάθο με γυμνά χέρια όπως κάνουμε με το λαβράκι ή την πέρκα.
Ο πιο ασφαλές τρόπος για να σηκώσεις την τούρνα, είναι να την πάρεις από το σβέρκο.
Εάν θα περάσεις την παλάμη σου πίσω από το μάγουλο, πάνω από τα βράχια για να την σηκώσεις από εκεί, τότε πρέπει να κοιτάξεις να έχεις πολύ καλό κράτημα, να την κρατάς σφιχτά μην πάθεις κάνα ατύχημα, διότι πάνω σε ένα απότομο τίναγμα του ψαριού, εάν γλιστρήσει το χέρι σου πιο μέσα από όσο πρέπει, θα πιαστείς στα δόντια, και επίσης, να προσέξεις να μην πάρεις και κάνα βράγχιο μαζί διότι από την εσωτερική τους πλευρά είναι φορτωμένα με μικρά δοντάκια τα οποία θα σε κόψουν, και εάν κοπείς από τα δόντια της τούρνας, τότε η αιμορραγία είναι πολύ άσχημη λόγο του δυνατού αντιπηκτικού που έχει στο σάλιο της, το οποίο διεισδύει στην πληγή και καθυστερεί πολύ το κλείσιμο της.


6


Γνωστές ονομασίες του είδους στην Κύπρο:

Ππππάικ(pike), Τούρνα και camo-zander(ζάντερ που έβαλε παραλλαγή δηλαδή) την έχουμε πει στην Κύπρο. Αν και υπάρχει η Ελληνική ονομασία(τούρνα), φαίνεται πως έχουμε κολλήσει κάπως στο αγγλικό Πάικ(Pike). Πολύ απλά διότι δεν υπάρχει καμία σχετική παράδοση στον τόπο μας. Το ψάρι αυτό μας ήρθε πρόσφατα, ενώ το βλέπαμε, το παρακολουθούσαμε σθεναρά εδώ και πολλά χρόνια σε διάφορα φόρουμ και γενικός στο διαδίκτυο με τον τίτλο Pike, οπότε μας κόλλησε αυτό το όνομα, διότι μη έχοντας αυτό το είδος, η Ελληνική ονομασία δεν ήταν και τόσο γνωστή εδώ κάτω.
Άλλο ένα γνωστό όνομα σε μας, είναι το Shtuka, διότι το ακούαμε συνέχεια από τους Βούλγαρους συναδέλφους, οι οποίοι αποτελούν την συντριπτική πλειοψηφία των ερασιτεχνών ψαράδων που κατακλύζουν τα φράγματα μας.


Γεωγραφική εξάπλωση:

Φυσική εξάπλωση:
Σε Ευρωπαϊκό επίπεδο,, ξεκινώντας από Βόρεια, από τον Αρκτικό Κύκλο, εξαιρουμένης της Ισλανδίας, το βασίλειο της καλύπτει ολόκληρη την Σκανδιναβία, εκτός του βορειότερου άκρου της Νορβηγίας, συνεχίζει την εξάπλωση της στις Βαλτικές χώρες, όπου εκτός από τις λίμνες και τα ποτάμια, θα την βρούμε και στην θάλασσα λόγο των υφάλμυρων νερών που καλύπτουν τις περιοχές από την Σουηδία και κάτω προς Εσθονία μέχρι την Δανία. Στην Σουηδία εξάλλου, έχουν να λένε πως οι πιο μεγάλες τούρνες βρίσκονται στην θάλασσα, καθώς εκεί παχαίνουν πολύ κυνηγώντας ρέγκες και φρίσες. Από εκεί, η εξάπλωση της συνεχίζει Νότια μέχρι Ιταλία και Ελλάδα καλύπτοντας όλες τις χώρες εν το ενδιάμεσο, συμπεριλαμβανομένης της νήσου της Βρετανίας, όπου θα την βρούμε σχεδόν παντού εκτός από το βόρειο άκρο της Σκοτίας. Από την Γερμανία στην Γαλλία, και από εκεί περνάει κάτω στην βόρεια περιοχή της Ισπανίας. Υπάρχει σε όλους τους μεγάλους ποταμούς της Ευρώπης, από όπου εξαπλώνετε παντού και καταλήγει μέχρι τα παράλια της Μαύρης και της Κασπίας θάλασσας, και κατ επέκταση σε Τουρκία, Γεωργία, Ιράν, Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν Αφγανιστάν και όλο τον Καύκασο και το βόρειο μέρος της Μέσης Ανατολής.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, καλύπτει όλο το Βόρειο ημισφαίριο σε Ευρώπη και σε Ασία, καλύπτει όλη την Ρωσία από Σιβηρία μέχρι κάτω στην Μογγολία και Βόρεια Κίνα, απουσιάζει όμως εντελώς από την Ιαπωνία. Τα ίδια ισχύουν και στην Βόρειο Αμερική, όπου υπάρχει σχεδόν παντού, από την Αλάσκα και Καναδά διασχίζει όλα τα ενδιάμεσα μέχρι να φτάσει κάτω στα σύνορα με το Μεξικό.

Μη φυσική εξάπλωση – μεταφορά του είδους από τον άνθρωπο:
Με την πρώτη μετακίνηση και εμπλουτισμό με τούρνα σε ξένο έδαφος να χρονολογείται πίσω στο 1185 από Άγγλους στην Ιρλανδία, η μετακίνηση του είδους από ανθρώπους έχει μεγάλη ιστορία. Πέρα από το Νοτιότερο σημείο εξάπλωσης της που είναι η Νέα Ζηλανδία όπου εισήχθη από τους Άγγλους εποίκους μαζί με άλλα Ευρωπαϊκά είδη όπως το golden orfe, η πέρκα, η καφετιά πέστροφα και άλλα, έχει μεταφερθεί και εξαπλωθεί στο μέσο και νότιο τμήμα της Ισπανίας όπου δεν υπήρχε, στην Πορτογαλία και την Κύπρο. Στις ΗΠΑ έχει μεταφερθεί σε πάμπολλες πολιτείες όπου δεν υπήρχε πριν καθώς και σε πολλές περιοχές του Καναδά από όπου απουσίαζε. Πέρα από αυτά, τώρα θα δείτε και θα διαβάσετε πράγματα παράλογα και σοκαριστηκά τα οποία έρχονται σε πλήρη αντίθεση με την ιδέα του Βόρειου είδους που ζει σε μέρη όλο χιόνια και πάγους, και ξεκινάμε έτσι την λίστα:
Αλγερία, Μαρόκο, Τυνησία, Αιθιοπία, Ουγκάντα και άκουσον άκουσον... Μαδαγασκάρη!!!
Τουλάχιστον στο Μαρόκο έχει επιτύχει, διότι αν και είναι μία χώρα με απέραντες έρημους, εν τούτης έχει πολύ ψηλά βουνά με βαριές χιονοπτώσεις, τα οποία παρέχουν μία σταθερή ροή καθαρού, κρύου νερού κατάλληλου ακόμη και για πέστροφες. Εξάλλου το Μαρόκο έχει και τρία ενδημικά είδη νανο-πέστροφας. Για τις άλλες Αφρικανικές χώρες δεν μπόρεσα να βρω περισσότερα στοιχεία, οπότε λογικά θα απότυχε η εκεί εισαγωγή του είδους.

Το γένος, είδη και υποείδη:

Στην πορεία της εξέλιξης, και της ατελείωτης μάχης για επιβίωση μεταξύ των ειδών, έχουν εμφανιστεί και έχουν χαθεί, πραγματικά αναρίθμητες μορφές ζωής, η κάθε μία καλύτερη και αποδοτικότερη από την προηγούμενη, καθώς το κλίμα, και τα διάφορα οικοσυστήματα αλλάζουν συνεχώς μορφή διαμέσου δεκάδων χιλιετιών, έτσι, και οι διάφορες μορφές ζωής οι οποίες ζουν σε αυτά, είτε θα προλάβουν να προσαρμοσθούν, δια της εξελικτικής πορείας που τους ορίζει η ίδια η φύση μέσο της επιλεκτικής αναπαραγωγής / της επιβίωσης του δυνατότερου, είτε θα χαθούν εντελώς, διότι η αλλαγή που επήλθε στο οικοσύστημα στο οποίο ζούσαν ήταν τόσο ραγδαία και απότομη, που δεν υπήρχε χρόνος για προσαρμογή του είδους, και απλά, χάθηκε.

7

Αυτή την πορεία, της αλλαγής και της προσαρμογής, δεν μπορεί να την αποφύγει κανένα είδος, διότι όλα γύρο μας αλλάζουν, καθώς ο πλανήτης είναι ζωντανός, και η ίδια η ζωή ορίζεται από την αλλαγή.
Κατά καιρούς όμως, εμφανίζεται κάποιο είδος, το οποίο, σε αντίθεση με την συντριπτική πλειοψηφία, είναι τόσο εξαιρετικά αποδοτικό, τόσο καλά προσαρμοσμένο σε ένα μεγάλο εύρος συνθηκών, που διατηρείται αναλλοίωτο για πολλά, πολλά εκατομμύρια χρόνια! Ανάμεσα σε καρχαρίες, κροκόδειλους και χελώνες, ένα πραγματικά πανάρχαιο είδος, το οποίο τρομοκρατεί βάλτους, ρυάκια, λίμνες και ποτάμια για πάνω από 70.000.000 χρόνια, δεν θα μπορούσε να είναι άλλο από το barracuda του Βορρά... The Northern Pike.

Αν και τα χρώματα τους θυμίζουν κάπως σολομοειδές(υπάρχει ιδιαίτερη ομοιότητα με το bull trout), οι τούρνες ανήκουν σε μια εντελώς ξεχωριστή οικογένεια, την Esocidae, η οποία αποτελείτε από 6 είδη του ίδιου γένους Esox εκ των οποίον το Esox americanus χωρίζετε σε 2 υποείδη, το Redfin pickerel & Grass pickerel, με την υπόθεση «Νότια Τούρνα» της Ιταλίας να βρίσκεται ακόμη υπό διερεύνηση.
Αυτή η προϊστορική οικογένεια ηλικίας πέραν των 70 εκατομμυρίων ετών, είναι η αρχαιότερη από όλες της τάξεως των Salmoniformes, και τα πιο συγγενικά προς αυτήν είδη, είναι τα μικρά ψαράκια που απαρτίζουν την οικογένεια των Umbridae όπως είναι το Alaska blackfish, τα Mud minnows και άλλα τέτοια μικροσκοπικά αρπαχτικά που θυμίζουν μινιατούρες προϊστορικών τερατόψαρων, με κάτι σιαγώνες όλο δόντια και τρόμο, πραγματικά ζωντανά απολιθώματα! Άρα, καμία σχέση με τις πέστροφες και τους σολομούς, απλά τυχαίνει να έχουν και αυτά πολύ όμορφα χρώματα και σχέδια στο κυλινδρικό τους σώμα.

Δεν μπορούμε να μιλήσουμε εκτενώς για όλα τα είδη τούρνας σε αυτό το άρθρο, διότι δεν μας παίρνει ο χώρος, και εφόσον μιλούμε για την τούρνα στην Κύπρο, δεν έχει ούτε πολύ νόημα να βγούμε τόσο πολύ εκτός θέματος, οπότε θα κάνουμε μια απλή αναφορά στα έξι αυτά είδη τούρνας(Esox), απλά για να τα γνωρίσουμε ονομαστικά, και ίσως στο μέλλον, σε μεταγενέστερο άρθρο θα τα δούμε πιο λεπτομερώς. Πριν συνεχίσω, να πω πως σε παλαιότερο μου άρθρο είχα κάνει αναφορά σε επτά είδη, αυτό διότι εκεί γινότανε αναφορά και στο Eocene Pickerel (Esox kronneri), του οποίου η ύπαρξης μας έγινε γνωστή μέσο απολιθωμάτων που βρέθηκαν σε λίμνες της Βορείου Αμερικής. Εδώ θα μιλήσουμε για όσα υπάρχουν εν ζωή σήμερα, για αυτό και δεν μπαίνει στην λίστα.
.
Έτσι, ξεκινάμε από το μεγαλύτερο είδος και πάμε προς τα κάτω:

1) Muskellunge (Esox masquinongy)
Σε συντομογραφία Muskie / Musky από τις Βόρειες Πολιτείες των ΗΠΑ και τον Καναδά. Πραγματικά εντυπωσιακό και τεράστιο ψάρι!

2) Northern Pike (Esox lucius)
Αυτό είναι το δικό μας

3) Amur Pike (Esox reichertii)
Τρίτη στην σειρά, η πανέμορφη Τούρνα Αμούρ η οποία, είναι και το μόνο είδος τούρνας που απειλείτε με εξαφάνιση λόγο συνεχούς καταστροφής και μόλυνσης του φυσικού της περιβάλλοντος. Πήρε το όνομα της από τον ποταμό Αμούρ από τα σύνορα Ρωσίας με Κίνας από όπου και κατάγεται. Καθαρά Ασιατικό και πολύ σπάνιο είδος το οποίο ξεπερνά ελαφρός το ένα μέτρο σε μήκος και τα 15 κιλά σε βάρος.
Ξεχωρίζει κατά πολύ από την δικιά μας χάρης στα πανέμορφα της χρώματα και σχέδια που καλύπτουν το επίμηκες ασπρόχρωμο σώμα της, τα οποία θυμίζουν σε πολύ μεγάλο βαθμό την καφετιά πέστροφα και άλλα σολομοειδή. Ειδικά τα υβρίδια από την μίξη της με την κοινή τούρνα είναι απίστευτα εντυπωσιακά και πανέμορφα ψάρια.
Εισήχθη στις ΗΠΑ, στην λίμνη Glendale της Pennsylvania το 1968 από τον τοπικό φορέα που ασχολείται με τα θέματα ψαρέματος, σαν επιπρόσθετο sport – game fish, αλλά δυστυχώς ή ευτυχώς, η τελευταία μελέτη επί του θέματος το 1991, έδειξε πως, χάθηκαν εντελώς από αυτόν τον χώρο, άρα και γενικά από την Αμερική.

4) Southern Pike (Esox cisalpinus - Esox flaviae) – αυτή είναι η Νότια Τούρνα από την κεντρική και νότια Ιταλία, η οποία φέρει και τα πιο παρανοϊκά χρώματα & σχέδια στο σώμα της. Για να μην συγχυζόμαστε με τα ονόματα, όσοι ακούσαμε πρόπερσι για την πιθανότητα νέου είδους, σε όλες τις μελέτες διαβάζαμε συνέχεια το όνομα Esox flaviae, όμως, υπήρξε άλλη ερευνητική ομάδα η οποία εργάστηκε παλαιότερα πάνω στο θέμα, και είχε αναγνωρίσει την πιθανότητα νέου είδους και είχε ονομάσει αυτό το είδος στην μελέτη της σαν Esox cisalpinus από πριν, απλά τότε δεν δόθηκε τόση δημοσιότητα και έτσι το μάθαμε όλοι αργότερα σαν Esox flaviae. Τα ονόματα αυτά πως καθορίζονται? Ο ερευνητής, ο βιολόγος που θα ανακαλύψει ένα νέο είδος, φέρει και το δικαίωμα να το ονομάσει, άρα, το σωστό για μας και αυτό που θα παραμείνει, ΕΑΝ και εφόσον καταλήξει να αναγνωριστεί σε νέο είδος(ή υποείδος), είναι το όνομα που του έδωσε η πρώτη ερευνητική ομάδα, το Esox cisalpinus.

5) Chain Pickerel (Esox niger) – πολύ διαδεδομένο στις Ανατολικές ακτές των ΗΠΑ, από τα σύνορα με τον Καναδά, κατεβαίνει κάτω στον βαθύ Αμερικανικό Νότο, νοτιότερα από ότι τα άλλα δύο pickerel, φτάνει σχεδόν μέχρι τα σύνορα με το Μεξικό. Το βρίσκουμε να αναφέρεται και ως Esox rediculatus – μικρό είδος τούρνας που μπορεί να φτάσει μέχρι το ένα μέτρο μήκος, παρόλα αυτά παραμένει πολύ λεπτό, με μόλις 4.5 κιλά μέγιστο βάρος, αποκλειστικό της Βορείου Αμερικής. Το όνομα του οφείλεται στις πολύ πυκνές κίτρινες κηλίδες των οποίων το πράσινο χρώμα που τις περιτριγυρίζει δημιουργεί ένα μοτίβο σαν αλυσίδα.

6) Esox americanus
Χωρίζεται σε δύο υποείδη, το πανέμορφο Redfin Pickerel (americanus americanus), και το Grass Pickerel (americanus vermiculatus), με μόλις 40 εκατοστά μήκος είναι το μικρότερο της οικογένειας, και πάλι καθαρά Βορειοαμερικανικό είδος που υπάρχει μόνο στις ΗΠΑ και τον Καναδά. Τα δύο αυτά υποείδη είναι πανομοιότυπα στην όψη, με την διαφορά πως το Grass pickerel έχει ελαφρός πιο μακριά μουτσούνα και δεν έχει τα κόκκινα πτερύγια που έχει το Redfin pickerel.

Σημειώσεις περί ειδών τούρνας:

Σημείωσης 1 : το γνωστό σε όλους Tiger Muskie(Esox masquinongy x Esox lucius ) δεν είναι είδος Muskellunge αλλά υβρίδιο από την μίξη του με την κοινή τούρνα, το Northern pike. Για την μίξη αυτή χρησιμοποιούνται αυγά από θηλυκιά Muskie και σπέρμα από αρσενικιά κοινή τούρνα.
Είναι σύνηθες φαινόμενο συγγενικά είδη να μπορούν να αναπαραχθούν μεταξύ τους ακριβώς όπως γίνεται με το καναρίνι και την καρδερίνα, ή μεταξύ αλόγου και γάιδαρου με αποτέλεσμα το πολύ γνωστό σε όλους μας μουλάρι.
Τέτοιος υβριδισμός γίνετε και στα ψάρια, ειδικά όταν σε μία λίμνη η διαδικασία και ο χρόνος της αναπαραγωγής μεταξύ δύο συγγενικών ειδών συμπίπτει, όπως γίνεται για παράδειγμα με τα κοκκινόφτερα και την βλίκα στο φράγμα Γερμασόγειας, τότε δημιουργούνται αυτά τα υβρίδια με φυσικό τρόπο. με τα γνωστό σε όλους μας αποτέλεσμα, τα «Βλικόφτερα» όπως τα έχουμε βαφτίσει, που φέρουν χαρακτηριστικά και των δύο αυτών ειδών.
Κάτι παρόμοιο συμβαίνει μέχρι ενός βαθμού και με τα διάφορα είδη τούρνας, παρόλα αυτά, ο φυσικός πληθυσμός αυτών των υβριδίων είναι πολύ μικρός. Για να φτάσει εδώ που βρίσκεται σήμερα το Tiger Muskie, χρειάστηκε η ανθρώπινη παρέμβαση και η συστηματική καλλιέργεια η οποία ξεκίνησε την δεκαετία του 1940 στις ΗΠΑ, με πολλές εκατοντάδες χιλιάδες Tiger Muskie να έχουν παραχθεί και απελευθερωθεί σε λίμνες και ποτάμια από τα πρώτα κιόλας χρόνια παραγωγής του λόγο της πολύ μεγάλης ζήτησης για αυτό τον τύπο τούρνας από τους ψαράδες στην Βόρειο Αμερική.
Το όνομα του σαφέστατα προέκυψε από την εμφάνιση του, την οποία κληρονόμησε από την μητέρα του, το κοινό Musky, το οποίο είναι μεν και αυτό στολισμένο με πολλές κάθετες γραμμές, όχι όμως τόσο έντονες, ούτε τόσο πυκνές, οι χρωματισμοί και τα σχέδια αυτού του υβριδίου είναι απίστευτα έντονα, και το καθιστούν έτσι το ομορφότερο ανάμεσα στις τούρνες. Φυσικά όμως, τους ψαράδες δεν ενδιαφέρει τόσο η εμφάνιση, όσο οι επιδώσεις στην μάχη του ψαρέματος... πέρα από τον τίτλο της ομορφότερης τούρνας, το Tiger Musky έχει λάβει, δικαίως, και τον τίτλο της πιο δύσκολης στην σύλληψη καθώς και της πιο μαχητικής τούρνας με μεγάλη διαφορά από όλες τις άλλες! Για αυτό άλλωστε και είναι ένα από τα είδη που αξίζει πραγματικά τον κόπο, για όσους πωρώνονται με τις τούρνες, να ταξιδέψουν στην Βόρειο Αμερική και να τις ψαρέψουν και αυτές, μαζί με το κοινό Musky, ακριβώς όπως έχω βάλει στόχο να κάνω μαζί με ένα φίλο, μέσα στην επόμενη δεκαετία(εάν μας αφήσει ποτέ η οικονομική κρίση...!!).
Η τεχνητή παραγωγή και απελευθέρωση αυτού του υβριδίου έξω στην φύση συνεχίζεται και μέχρι σήμερα, διότι η τούρνα αυτή δεν είναι γόνιμη, δεν μπορεί να αναπαραχθεί, καθώς όλα τα αρσενικά είναι στείρα, μερικά θηλυκά σε πολύ μικρό ποσοστό είναι γόνιμα και παράγουν αυγά, αλλά είναι αμφίβολο κατά πόσο μπορούν να υβριδιστούν εκ νέου με φυσικό τρόπο με τα διάφορα είδη τούρνας. Αν και μεγαλώνει πιο γρήγορα, και είναι και πολύ δυνατότερο / ανθεκτικότερο από τους γονείς του, εν τούτης δεν γίνεται το ίδιο μεγάλο. Το παρών ρεκόρ, βγήκε από την λίμνη Little Payette στο Idaho των ΗΠΑ, μόλις πριν δυο χρόνια, με μήκος 132 εκατοστά και 20 κιλά βάρος.

Σημείωσης 2 : το Muskellunge(Muskie), με 1.80 μέτρα μήκος, είναι σίγουρα το μακρύτερο από όλα τα είδη τούρνας, δεν γίνεται όμως και τόσο πολύ μεγαλύτερο από ότι η κοινή τούρνα. Απλά, στις ΗΠΑ και τον Καναδά, η τούρνα δεν γίνεται τόσο μεγάλη όσο γίνεται στην Ευρώπη έστω και εάν είναι το ίδιο είδος, αυτό οφείλετε στην ποιότητα του θηράματος καθώς και στον ανταγωνισμό για τροφή με τα πάμπολλα είδη αρπαχτικών που φιλοξενεί ο Αμερικανικός Βορράς, όπως είναι για παράδειγμα η τεράστια οικογένεια των βορειοαμερικανικών γατόψαρων Ictaluridae με τα 51 μέλη της(τουλάχιστον 30 από αυτά ζουν στον ίδιο χώρο με την τούρνα), η τα 7 μέλη της οικογένειας των Lepisosteidae(Gar) εκ των οποίων τα 5 μοιράζονται τους ίδιους βιότοπους με τα Esox. Για αυτό τον λόγο στην Βόρειο Αμερική, επικρατεί το πολύ έντονο το αίσθημα ότι το musky γίνεται πολύ μεγαλύτερο από την κοινή τούρνα αυτό όμως δεν είναι και τόσο αληθές, αφού σε σύγκριση με τις τούρνες που βγαίνουν στην Γερμανία και σε άλλες Βορειοευρωπαϊκές χώρες, λίγο πολύ στα ίδια μεγέθη φτάνουν, με την τούρνα να φτάνει σε ελαφρός μεγαλύτερο βάρος από ότι το muskie, για αυτό εξάλλου και πολλοί από τους πραγματικούς λάτρεις των Esox σε Αμερική και Καναδά, ταξιδεύουν σε Γερμανία και Ολλανδία ειδικά για αυτές τις γιγαντιαίες τούρνες του Ευρωπαϊκού Βορρά. Κατά τα άλλα, το musky θεωρείτε δυσκολότερος στόχος από ότι η τούρνα, και το ψάρεμα του γενικός είναι κάπως πιο απαιτητικό, για αυτό και εκτιμάται περισσότερο σαν τρόπαιο.
Ακόμη μία παρατήρησης που αφορά ακόμη μία παρεξηγημένη εντύπωση που έχουμε για το Muskellunge, αφορά τις θερμοκρασίες στις οποίες ζει, καθώς θεωρείτε από πολλούς ότι ζει σε πολύ πιο κρύα νερά, βορειότερα της κοινής τούρνας. Η λανθασμένη αυτή εντύπωση, οφείλετε στο γεγονός ότι, η γεωγραφική εξάπλωση της τούρνας κατεβαίνει πολύ πιο Νότια, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το Musky είναι πιο ανθεκτικό στο κρύο, απεναντίας, απλά το Musky έχει πολύ πιο μικρό εύρος ανεκτών θερμοκρασιών από ότι η τούρνα, κατ ακρίβεια η τούρνα, πέρα από το Νοτιότερο σημείο εξάπλωσης, εξαπλώνεται και πολύ βορειότερα από το Musky.

8

Σημείωσης 3 : οι λουτσιόπερκες, είτε το είδος που έχουμε στην Κύπρο το Stizostedion lucioperca(αυτό στην φωτογραφία) είτε οποιοδήποτε άλλο είδος Ζάντερ όπως για παράδειγμα το Αμερικάνικο υποείδος του κοινού Walleye, το Sander vitreus glaucus που φέρει το πολύ παραπλανητικό όνομα «Blue Pike», δεν έχουν καμία κοντινή συγγένεια με τις τούρνες. Ακόμη, το Ιταλικό Lucioperca(lucio=τούρνα) το οποίο υιοθετήσαμε στην Κύπρο και το ανάλογο αγγλικό όνομα pikeperch, είναι όντως αρκετά παραπλανητικά, μην απατάστε όμως, οι λαϊκές / κοινές ονομασίες καμία σχέση δεν έχουν με την επιστήμη. Το ζάντερ είναι είδος άλλου γένους, στο οποίο συμπεριλαμβάνονται και οι πέρκες. Ναι, η πέρκα και το ζάντερ είναι ξαδέρφια, μέλη της ίδιας τάξεως των Perciformes, δεν έχουν όμως καμία σχέση με την τούρνα.
Η λουτσιόπερκα, σε πολλά μέρη της Ευρώπης(κυρίως Νότια) καθώς και στην Βρετανία, προέκυψε μέσο εμπλουτισμών / ανθρώπινης παρέμβασης, για αυτό και τα σύνθετα / παραπλανητικά ονόματα με τα οποία την βάφτισε ο κόσμος, ο οποίος, λόγο έλλειψης φαντασίας και δημιουργικότητας, τείνει πάντοτε στο να δίνει ήδη υπάρχων ονόματα στα νέα είδη, κλασσικό και τρανό παράδειγμα δεν θα μπορούσε να είναι άλλο, από τα ονόματα: Bass, Perch & Cod, τα οποία, όπου και εάν πήγαν οι Άγγλοι στον πλανήτη με τον ιμπεριαλισμό τους, τα μοίρασαν απλόχερα σε πάμπολλα είδη ψαριών που έτυχε να βρουν στο διάβα τους.


Η βιολογία της τούρνας στην Κύπρο:


Μέγεθος και ρυθμός ανάπτυξης.

Είναι κοινό χαρακτηριστικό της τούρνας, σε οποιοδήποτε μέρος του πλανήτη και εάν βρίσκεται, η ανάπτυξη της να είναι πάρα πολύ ραγδαία κατά τα πρώτα 4 χρόνια της ζωής της. Βέβαια, το σε τι μέγεθος θα φτάσει μέσα σε αυτά τα 4 χρόνια, εξαρτάται από πολλούς και διάφορους παράγοντες με τους πιο βασικούς να είναι οι θερμοκρασίες του νερού και η πληθώρα τροφής. Υπό ιδανικές συνθήκες, μπορεί να φτάσει μέχρι και τα 5 με 6 κιλά σε 4 χρόνια. Αυτός ο ρυθμός έχει μελετηθεί και καταγραφεί στην Αριζόνα των ΗΠΑ, και είναι ο ταχύτερος ρυθμός ανάπτυξης που έχει καταγραφεί εξ όσων γνωρίζουμε μέχρι σήμερα από ερευνητική ομάδα. Στην Κύπρο τώρα, έχουμε ξεπεράσει αυτό τον ρυθμό κατά πολύ. Έχουμε πάρει πολλές μετρήσεις από ψάρια ηλικίας δύο χρονών και τα δεδομένα που έχουμε μαζέψει είναι συγκλονιστικά. Θηλυκά άτομα ηλικίας δύο χρονών, έχουν φτάσει από τα 70 εκατοστά μήκος & 3 κιλά βάρος, στα συγκλονιστικά 80 με 85 εκατοστά μήκος, και στα 5 κιλά βάρος. Άρα στην ουσία, ο ρυθμός ανάπτυξης που καταγράφεται τώρα στην Κύπρο, είναι δύο φορές ταχύτερος από τον ταχύτερο που έχει καταγραφεί ποτέ στον κόσμο! Πραγματικά, είναι όσο εντυπωσιακό ακούγεται, αλλά, τι σημαίνει αυτό για τα ψάρια, την ανάπτυξη τους, και το τελικό βάρος στο οποίο θα μπορούνε να φτάσουν?

9

Δυστυχώς ή ευτυχώς, ο πολύ γρήγορος ρυθμός ανάπτυξης, εκτός από μεγάλα μεγέθη, μεταφράζεται και σε μικρή διάρκεια ζωής. Ακόμη δεν υπάρχουν Κυπριακά στοιχεία και δεδομένα πάνω σε αυτό το θέμα, αλλά είναι μόνο θέμα χρόνου μέχρι να τα αποκτήσουμε, καθώς η ύπαρξης και η παραμονή τους στο νησί προς το παρών δεν φαίνεται να απειλείται, η μελέτη θα έχει συνέχεια, και θα έρθει η στιγμή που θα αποκτήσουμε ΚΑΙ αυτά τα στοιχεία. Προς το παρών στάδιο, για να αναπτύξουμε το θέμα αυτό και να μπορέσουμε να κάνουμε κάποιες εικασίες, θα πρέπει να βασιστούμε σε στοιχεία από μελέτες που μας έρχονται από τις Νότιες Πολιτείες των ΗΠΑ, όπως η Αριζόνα και το Τέξας, δύο πολιτείες στις οποίες υπάρχουνε σχετικά όμοιες προς εμάς κλιματολογικές συνθήκες, καθώς και δύο είδη ψαριών, με τα οποία συμβιώνει, και τρέφεται εξ αυτών η τούρνα μας.
Με βάση λοιπόν αυτά τα στοιχεία, η τούρνα στην Αριζόνα, μεγαλώνει έως και εφτά φορές πιο γρήγορα από ότι η τούρνα της Αλάσκας, 4 φορές πιο γρήγορα από ότι αυτή του μεσο-νότιου Καναδά και διπλά πιο γρήγορα από ότι στις Βόρειες Πολιτείες στα σύνορα με Καναδά. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να ζει τα μισά χρόνια ζωής. Δηλαδή, αντί για 30 με 35 χρόνια ζωής, ζει περίπου μόλις μια δεκαετία με δεκαπενταετία. Σε αυτά τα δεκαπέντε χρόνια μεγαλώνει πάρα πολύ γρήγορα, όμως δεν θα φτάσει ποτέ τα 20+ κιλά βάρος που φτάνουν οι τούρνες που ζουν πιο αργό και φυσιολογικό ρυθμό ζωής.


10

Με απλά λόγια, ο πιο απλός υπολογισμός και εικασία που μπορούμε να κάνουμε όσον αφορά τα μεγέθη που θα έχουμε στον τόπο μας, είναι ότι θα έχουμε πολύ μεγάλα ψάρια, μέχρι τα δέκα, ακόμη και δεκαπέντε κιλά δεν θα είναι τόσο πολύ σπάνια, όμως θα είναι πάρα πολύ δύσκολο να φτάσουμε τα διάφορα Ευρωπαϊκά ρεκόρ. Είναι πολύ απίθανο να δούμε ποτέ μας 20κιλα, αλλά αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό, διότι τα φράγματα μας κατά μέσο όρο κάθε μια δεκαετία σχεδόν ξεραίνονται λόγο λειψυδρίας. Κάθε φορά που χτυπάει το νησί μας νέα σεζόν ξηρασίας, το νερό που μένει είναι λιγοστό και σε πολύ χάλια κατάσταση, έτσι απλά επιβιώνει ένας μικρός αριθμός από μικρά άτομα του κάθε είδους, και με το που βρέχει πάλι ξεκινάμε από την αρχή. Σε μια τέτοια φάση, όσο πιο μεγάλο είναι ένα ψάρι, τόσο πιο δύσκολα θα αντέξει στην ζέστη και την κακή ποιότητα νερού, άρα είναι λογικό να υποθέσουμε πως άτομα του είδους πάνω από δέκα κιλά θα ψοφάνε εύκολα από τον Ιούνιο, πριν καν μπούμε στις βαριές ζέστες, και θα μένουν τα μικρά, άρα, μας συμφέρει κατά πολύ ο γρήγορος ρυθμός ανάπτυξης, με τίμημα να μην έχουμε ποτέ πραγματικούς γίγαντες, για να προλαβαίνουμε τουλάχιστον να παίρνουμε δεκάκιλες τούρνες πριν ξαναχτυπήσει η νέα σεζόν ξηρασίας κάθε φορά.

11

Φυσικά όμως, σε καμία περίπτωση δεν αποκλείουμε εντελώς το ενδεχόμενο, κάποτε να υπάρξει ένα πραγματικά σοβαρό ρεκόρ στην Κύπρο, δηλαδή, πάνω από 20 κιλά. Πολύ απλά διότι, από ότι φαίνεται μέχρι στιγμής η τούρνα στο φράγμα του Κούρη προσαρμόστηκε σε ένα τρόπο ζωής παρόμοιο με αυτόν της λουτσιόπερκας, η οποία ζει στα βαθιά, και βγαίνει πιο έξω περιστασιακά για να τραφεί(εάν το απαιτούν οι συνθήκες) και για να αναπαραχθεί. Οπότε, ένα ψάρι το οποίο έχει την γενετική προδιάθεση, να μην βγει ποτέ του στα ρηχά, παρά μόνο για αναπαραγωγή, και διανύει την ζωή του όλη κάτω από τα 20 μέτρα αφού μπορεί να ζήσει μέχρι και στα 30 μέτρα βάθος(σε λίμνες κοντά στον Αρκτικό κύκλο κατεβαίνει μέχρι και στα 40 μέτρα για να τραφεί με Σαλβελίνους), και εκεί ζει σε πιο χαμηλές θερμοκρασίες, υπό πιο φυσιολογικές συνθήκες με πιο αργό ρυθμό ζωής, τότε ναι, γιατί όχι εάν δεν υπάρξει κάποια τόσο μακρά σεζόν ξηρασίας που να καταστρέψει το οικοσύστημα, τότε ναι, ίσως βγουν κάποτε ψάρια πάνω από 20 κιλά και στον τόπο μας.

Σημείωσης: Πως μετράμε την ηλικία των ψαριών.
Υπάρχουν πολλές μέθοδοι για να βρούμε την ηλικία ενός ψαριού, αναλόγως του είδους συνίσταται διαφορετική μέτρηση καθώς δεν ενδείκνυνται όλες για όλα, και εξηγώ το γιατί με ένα, κάπως χαζό, αλλά απλούστατο παράδειγμα: Πως θα πάρεις μετρήσεις από λέπια σε ένα γατόψαρο, την στιγμή που αυτό το είδος δεν έχει ούτε καν ένα λέπι επάνω στο σώμα του. Για ένα τέτοιο είδος το να πάρεις μετρήσεις από τις ακτίνες των πτερυγίων είναι το πρέπον.
Για τις τούρνες η πιο αξιόπιστη μέθοδος όπως δείχνουν οι μελέτες, είναι να παρθούν μετρήσεις από το κλείθρο. Το κλείθρο, σε αντίθεση με τον ωτόλιθο, θα το βρεις πολύ εύκολα, αφού βρίσκεται ακριβώς μπροστά από το πλευρικό πτερύγιο λίγο πάνω προς τα βράγχια, δεν χρειάζεται σχεδόν καμία επεξεργασία πέρα από το να μπει για μισό λεπτό σε βραστό νερό, και στην συνέχεια καθαρίζουμε / αφαιρούμε όλους τους ιστούς / υπολείμματα σάρκας με ένα ρούχο και το αφήνουμε να στεγνώσει για μερικές μέρες, έπειτα, θα το διαβάσεις, θα μετρήσεις τις γραμμές με γυμνό μάτι! Σε αντίθεση με τις μετρήσεις από ωτόλιθο, όπου, αφότου αφαιρέσεις το μικροσκοπικό αντικείμενο της έρευνας σου από το εσωτερικό του κρανίου με σχεδόν χειρουργική ακρίβεια, θα πρέπει να τον αποξηράνεις για μερικές βδομάδες, να τον βάλεις σε εποξική, η οποία αφότου στεγνώσει και σκληρύνει, θα πρέπει να τεμαχιστεί με ειδικό πριόνι για να πάρεις μία πολύ λεπτή φέτα για να μπορέσεις να την μελετήσεις στο μικροσκόπιο υπό μία πολύ απαιτητική διαδικασία, η οποία σε καμία περίπτωση δεν είναι για μας τους ερασιτέχνες. Είναι κρίμα να θανατώνεις ψάρια μόνο και μόνο για να μάθεις την ηλικία τους, για αυτό όπου μπορούμε να πάρουμε την μέτρηση από ένα και μόνο λέπι, σαφέστατα και αρκούμαστε σε αυτό, όπως κάνουμε με τους κυπρίνους, τα λαβράκια και πολλά άλλα ψάρια του γλυκού νερού, έτσι και με την τούρνα, θεωρείται πως εάν το ψάρι δεν έχει ξεπεράσει τα δέκα χρόνια σε ηλικία, τότε μπορείς να πάρεις αρκετά σωστή μέτρηση και από τα λέπια και από τα πτερύγια. Με την μέτρηση των δακτυλίων στα λέπια να είναι η πιο απλή και εύκολη μέθοδος.
Για την μέτρηση των δακτυλίων, ο μεγεθυντικός φακός δεν είναι αρκετός, για να γίνει σωστά η δουλειά χρειαζόμαστε μικροσκόπιο(ακόμη και τα τελείως απλά και παιδικά μας κάνουν την δουλειά), ούτος ώστε να φαίνονται καλά και καθαρά οι γραμμές πάνω στο λέπι. Οι γραμμές, όπως θα προσέξεις, έχουνε διαστήματα μεταξύ τους, Συνήθως, τα διαστήματα αυτά δεν είναι ίσα μεταξύ τους, καθώς εναλλάσσονται από πιο πλατύ σε λεπτότερο αναλόγως της διάρκειας της χειμερινής και της θερινής περιόδου. Δύο δακτύλιοι μαζί, ισούνται με ένα χρόνο, συγκρίνοντας δε και το υπόλοιπο που απομένει μέχρι την επόμενη γραμμή, μπορείς πάνω κάτω να υπολογίσεις το εάν πλησιάζει προς την ολοκλήρωση ακόμη μιας χρονιάς, ή εάν βρίσκεται στο μέσο ή στην αρχή. Στην Κύπρο, οι δακτύλιοι αυτοί έχουν σχεδόν ίσα διαστήματα μεταξύ τους, αφού οι θερμοί μήνες διαρκούν όσο και οι ψυχροί, και έτσι, κάθε γραμμή ισούται με περίπου μία εξαμηνία. .

12

Όπως και στην περίπτωση του λαβρακιού, το αρσενικό είναι πολύ μικρότερο από το θηλυκό, με κοινό μήκος τα 50 εκατοστά, και μέγιστο κάπου γύρο στα 70εκ. και 5 κιλά βάρος. Σε αυτό το τελικό βάρος θα φτάσει ένα πάρα πολύ μικρό ποσοστό αρσενικών, έτσι το κοινό τους βάρος είναι κάπου γύρο στα 2 κιλά, βέβαια προς το παρών στην Κύπρο είναι ακόμη χαμηλότερο, με τα αρσενικά να μην ξεπερνούν το ένα με ενάμισι κιλό, επίσης, η διάρκεια ζωής ενός αρσενικού, είναι σαφώς πιο μικρή, και κατά ακρίβεια, στα δύο τρίτα αυτής του θηλυκού

13

Εφόσον γνωρίζουμε ότι τα αρσενικά δεν ξεπερνούν ποτέ τα εβδομήντα εκατοστά, είναι επόμενο να αφήνουμε πίσω ζωντανά όσα ψάρια είναι μεγαλύτερα αυτού του μήκους(εάν μας το επιτρέψουν ποτέ οι κανόνες του Τ.Α.Θ.Ε.), διότι πρόκειται για θηλυκά που έχουν πολύ μεγάλη σημασία για την διατήρηση και του είδους αλλά και των μεγάλων μεγεθών!
Τα αρσενικά τώρα εδώ έχουν ένα κοινό μέγεθος γύρο στο ένα με ενάμισι κιλό, άρα, όσα και να αφήσεις πίσω από αυτά, πάλι εναμισόκιλα θα έχεις. Δεν υπάρχει κανένα απόλυτος νόημα στο να ρίχνουμε πίσω τις μικρές τούρνες και να κρατάμε τις πραγματικά μεγάλες, δεν είναι ούτε σαργοί ούτε τσιπούρες, η βιολογία αυτού του είδους είναι εντελώς διαφορετική από τα στερεότυπα που έχουμε στο μυαλό μας.

14

Αυτή η λογική του κρατάω τις μάνες και αφήνω πίσω τα μικρά για να μπορέσουν κάποτε να αναπαραχθούν είναι τελείως λάθος και λειτουργά αντίστροφα και εις βάρος του οικοσυστήματος. Διότι τα μικρά που θα ρίξεις πίσω, έχουν 80% περισσότερες πιθανότητες να είναι αρσενικά παρά θηλυκά, και επιπρόσθετα, είναι όντως μικρά σε ηλικία ή απλά έχουν κακά γονίδια?

15

Μήπως απλά το συγκεκριμένο ψάρι του ενός κιλού που έριξες πίσω δεν θα μεγαλώσει ποτέ λόγο γενετικής προδιάθεσης, και με το που το έριξες πίσω και κράτησες κάποιο μεγαλύτερο, το βοηθάς να επιβιώσει εις βάρος του πληθυσμού με πραγματικές δυνατότητες για μεγάλα μεγέθη? Δεν είναι καθόλου τυχαίο που σε πολλές γωνιές του πλανήτη, όπου υπάρχει μέριμνα για αυτά τα θέματα, η τούρνα δεν έχει ελάχιστο επιτρεπόμενο όριο μήκους που μπορείς να κρατήσεις, αλλά μέγιστο όριο! (...για αποφυγή παρεξηγήσεων... αυτά που γράφουμε εδώ, τα γράφουμε μόνο για την τούρνα... το κάθε είδος έχει την δικιά του βιολογία.)
Το μέγιστο, μάξιμουμ αυτό όριο, συνήθως είναι από τα εβδομήντα(70) εκατοστά και πάνω, άρα, ας προσπαθήσουμε και εμείς να το εφαρμόσουμε όσο μπορούμε εάν θέλουμε να έχουμε και να ψαρεύουμε μεγάλα ψάρια. Δεν λεω να αρχίσουμε τώρα να σφάζουμε ότι είναι κάτω από 70 πόντους, απλά, εάν θες οπωσδήποτε να φας τούρνα, κράτα κάνα ψάρι του κιλού, και άφησε πίσω την τρίκιλη να πάει στο καλό. Τα ένα ή δυο ψάρια του κιλού δεν αξίζουν μία(αφού 8 στα 10 θα είναι αρσενικά), η τρίκιλη όμως που θα αφήσεις πίσω, αξίζει όσο αξίζουν πενηντατέσσερις χιλιάδες(54000) νεογέννητες τούρνες.
Υπενθυμίζω πως: αυτή την στιγμή(2015), οι κανονισμοί του ΤΑΘΕ μας απαγορεύουν να αφήνουμε πίσω οποιαδήποτε τούρνα συλλάβουμε στα ψαρέματα μας. Όσα έγραψα πιο πάνω, είναι υποθετικά και αφορούν απλά τις σκέψεις μου γύρο από το θέμα, και το τι θα κάναμε εάν ήταν διαφορετικοί οι κανόνες που διέπουν το ψάρεμα στα γλυκά νερά της Κύπρου.

16

Όχι πως θα αλλάξει ποτέ ο κανονισμός του ΤΑΘΕ, ο οποίος μας θέλει να θανατώνουμε άμεσα, κάθε τούρνα που θα πέσει στα χέρια μας, απλά έτσι, κουβέντα να γίνεται, για το πιο θα ήταν το σωστό ΕΑΝ και εφόσον θα θέλαμε να έχουμε ένα υγιές πληθυσμό τούρνας. Πέρα από αυτά, το να κρατάμε τις μικρές για φαΐ(και αυτό με μέτρο) και να αφήνουμε πίσω τις μεγάλες, εκτός από αυτά που ανέφερα πιο πάνω, θα παίξει ρόλο σε ακόμη ένα πολύ σοβαρό θέμα, το οποίο είναι ο πληθυσμός του είδους και η ισορροπία του σε σχέση με τα υπόλοιπα είδη.

Ο πληθυσμός του είδους, είναι ένα τεράστιο θέμα, το οποίο μπορεί εύκολα να τεθεί εκτός
ελέγχου και να καταρρεύσει το οικοσύστημα εάν αφαιρέσουμε τα μεγάλα άτομα του είδους από την λίμνη. Διότι, η τούρνα τρωει τούρνες, και όσο πιο μεγάλη, τόσο πιο πολλές ή πιο μεγάλες μπορεί να φαει. Εάν αφαιρέσεις τις μεγάλες από την λίμνη, οι πιο μικρές πληθαίνουν ανεξέλεγκτα, οπότε αργά ή γρήγορα φτάνουν σε ένα σημείο όπου δεν τις αρκεί η τροφή, αφού λόγο υπερπληθυσμού από μικρές τούρνες, δεν μπορούν τα ασπρόψαρα να αντεπεξέλθουν στην πίεση, καταρρέουν οι πληθυσμοί του θηράματος και έτσι οι τούρνες δεν μεγαλώνουν επαρκώς λόγο έλλειψης τροφής, καταφεύγουν σε κανιβαλισμό του γόνου τους και γενικά σκαρτεύει η όλη κατάσταση σε τεράστιο βαθμό, αφού η μόνη λύση σε ένα τέτοιο πρόβλημα είναι να αποξηρανθεί η λίμνη, να πεθάνουν, να καθαρίσουν όλα, και να ξεκινήσει το στήσιμο της λίμνης ξανά από αρχής.


Αναπαραγωγή και ρυθμός ανάπτυξης του γόνου

Η νεαρή θηλυκιά τούρνα, θα είναι ώριμη σεξουαλικά, και ικανή να παράγει αυγά, όταν φτάσει τα 40 με 45 εκατοστά, με την αντίστοιχη αρσενικιά, να είναι έτοιμη για αναπαραγωγή στα 30 εκατοστά. Για να φτάσουν σε αυτό το μέγεθος, στην Κύπρο χρειάζονται μόλις 9 με 12 μήνες από την ημέρα επώασης τους, σε αντίθεση με την τούρνα στην Ελλάδα, όπου χρειάζονται τουλάχιστον 3 χρόνια για να φτάσει σε αυτό το μέγεθος. Εδώ σε αυτό το σημείο να σημειώσω μια σημαντική παρατήρηση, και να πω πως με τα δεδομένα της Κύπρου, όταν πρωτοεμφανιστεί η τούρνα σε ένα μέρος, υπάρχει πολύ τροφή, και αρκετό κενό έδαφος για να καλύψει, έτσι παρατηρείται αυτή η πολύ extreme κατάσταση με τα ψάρια να αναπαράγονται από το πρώτο τους έτος, όμως, όσο επεκτείνονται και πληθαίνουν, τόσο σταθεροποιούνται και επιβραδύνεται αυτός ο ρυθμός, αφού ήδη έχω βγάλει θηλυκά άτομα του είδους τα οποία με βάση τις μετρήσεις μου ΔΕΝ θα μπορέσουν να αναπαραχθούν από το πρώτο τους έτος, αλλά από το δεύτερο. Κατ επέκταση, σε μερικά χρόνια ίσως αυτό να γίνει κανόνας και να βλέπουμε πως η τούρνα θα αναπαράγετε στα δύο χρόνια ζωής όπως γίνεται και σε μερικά άλλα μέρη του πλανήτη(στα περισσότερα μέρη του πλανήτη η αναπαραγωγή θα ξεκινήσει όταν τα ψάρια φτάσουν τα τέσσερα χρόνια ζωής). Ο χρόνος θα δείξει, καθώς η μελέτη δεν θα σταματήσει, σύντομα θα έχουμε ακόμη πιο λεπτομερείς καταμετρήσεις και στοιχεία από τον τόπο μας.

17

Η διαδικασία αναπαραγωγής, θα ξεκινήσει κατά τους πρώτους Ανοιξιάτικους μήνες, από Μάρτη προς Απρίλη εάν υπήρξαν σημαντικές βροχοπτώσεις και ένα υπολογίσιμο κρύο, εάν όμως ο Χειμώνας ήταν εντελώς τυπικός, ως συνήθως, με τις θερμοκρασίες του νερού να κυμαίνονται γύρο στους 14°C με 17°C, τότε η αναπαραγωγή θα ξεκινήσει κατά τους τελευταίους Χειμερινούς μήνες, περί τα μέσα Φεβρουαρίου αφού οι ιδανικές θερμοκρασίες για την αναπαραγωγή της τούρνας είναι οι 8°C με 10°C. Φυσικά όμως, πάντα υπάρχουν εξαιρέσεις! Ο κύκλος ακόμα και εάν ξεκινήσει από τον Φεβρουάριο, ίσως πάει και μέχρι τον Μάιο για να τελειώσει, αφού άτομα διαφορετικού μεγέθους συνήθως βγαίνουν έξω αργότερα για αναπαραγωγή, όπως παρατήρησα να γίνεται την χρονιά που μας πέρασε, όπου παρακολούθησα νεαρά άτομα να βγαίνουν έξω στα ρηχά για αναπαραγωγή τον Μάιο.


Η όλη διαδικασία ξεκινάει με την άφιξη των αρσενικών στα ξέβαθα, στις αβαθείς περιοχές της λίμνης οι οποίες είναι πλούσιες σε βλάστηση. Λίγες μέρες μετά, θα βγούνε έξω και τα θηλυκά και θα ξεκινήσει η αναπαραγωγή, με κάθε θηλυκό να πολιορκείτε από 2 με 3, και πολύ σπανίως μέχρι και 5 μικρότερα αρσενικά, σκορπούν σε δώσεις παντού στον βυθό και την βλάστηση τα κολλώδη αυγά και το σπέρμα μαζί, και έτσι γίνεται η γονιμοποίησης τους. Οι δώσεις αυτές από αυγά και σπέρμα αναλογούν σε ποσότητα ανάλογη και του μεγέθους των ψαριών, βγαίνουν έξω από το θηλυκό σε διάρκεια μίας με δύο ωρών συνεχής πολιορκίας και φλερτ από τα αρσενικά Αυτή η διαδικασία συνεχίζεται για μια μέχρι τρις με τέσσερις εβδομάδες μέχρι το θηλυκό να έχει αδειάσει τελείως από αυγά. Καθώς πέφτουν στον βυθό τα αυγά, θα κολλήσουν πάνω στην βλάστηση, τα ξύλα και τις πέτρες, και θα μείνουν εκεί ανυπεράσπιστα αφού οι γονείς αποχωρούν από την περιοχή, σε αντίθεση με το λαβράκι ή την τιλάπια που χτίζουν φωλιές και τις προσέχουν, στην περίπτωση της τούρνας δεν θα ληφθεί καμία φροντίδα από τους γονείς για την φύλαξη των αυγών ή του γόνου.
Η ποσότητα των αυγών, που θα αφήσει το κάθε θηλυκό ποικίλη, και εκτιμάτε γύρο στις 9000 αυγά για κάθε μισό κιλό βάρους του ψαριού. Δηλαδή, ένα θηλυκό των 45εκ που εκτιμάτε να είναι γύρο στο ένα κιλό, θα παράξει γύρο στις18000 αυγά, εάν είναι ενάμισι κιλό, θα αφήσει 27000 αυγά, το δεκάκιλο 180000 και πάει λέγοντας.

18

Η χρονική περίοδος που χρειάζεται για την επώαση των αυγών, εξαρτάτε καθαρά από την θερμοκρασία του νερού. Θα χρειαστούν 24 με 30 μέρες εάν η θερμοκρασία είναι από 6°C και κάτω, δύο εβδομάδες στους 10°C και μόλις 4 με 5 μέρες στους 18°C. Με βάση αυτή την κλίμακα μπορούμε να δούμε πως η επώαση είναι αρκετά γρήγορη στην Κύπρο, είναι όμως και λίγο απρόβλεπτη αφού κάθε χρόνο με το λιώσιμο των χιονιών του Τροόδους δεν μπορεί να προβλεφτεί ακριβώς πόσο θα είναι η θερμοκρασία του νερού κατά την αναπαραγωγή, διότι η τούρνα μπορεί να ξεκινήσει την αναπαραγωγή της σε ένα αρκετά μεγάλο εύρος θερμοκρασιών, αλλά εάν λάβουμε υπόψη πως ένα περίπου θα κινούμαστε από Φεβρουάριο προς Μάρτιο με 10 προς 18°C, τότε μπορούμε να υπολογίσουμε χωρίς να πέσουμε πολύ έξω πως η επώαση θα πάρει περίπου μόλις 10 μέρες.
Στην περίπου μία εβδομάδα λοιπόν, θα παρουσιαστούν οι πρώτες μικρές τούρνες, οι οποίες, στα, μόλις 9μιλίμετρα, δεν θυμίζουν σε τίποτα τους γονείς τους. Σε αυτό το στάδιο, η σιαγώνα τους ακόμη δεν έχει πάρει το χαρακτηριστικό της σχήμα, δεν έχουν καθόλου λέπια, και έχουν ακόμη ενωμένο στο σώμα τους τον δακρυϊκό ασκό(yolk sack) από όπου αντλούν τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζονται για την ανάπτυξη τους, καθώς μένουν ακόμη προσκολλημένα στον βυθό και την βλάστηση. Σε διάστημα περίπου 5 – 7 ημερών(με τις Κυπριακές θερμοκρασίες), θα αφήσουν το σημείο όπου βρίσκονταν κολλημένα για να φτάσουν στην επιφάνεια, όπου θα μπει αέρας στην νηκτική τους κίστη για πρώτη φορά. Με την πιο πάνω διαδικασία να έχει ολοκληρωθεί, πλέον τα ψαράκια μας μπορούνε να ισορροπήσουν σωστά σε οριζόντια θέση μέσα στο νερό, έχουνε φτάσει περίπου στα δύο εκατοστά, οπότε έχει εξαντληθεί και ο δακρυϊκός ασκός και αρχίζουν έτσι να κυνηγάνε ζωοπλαγκτόν. Μερικές μέρες αργότερα όταν φτάσουν τα 4 εκατοστά, τα πρώτα λέπια αρχίζουν να εμφανίζονται, και στις δύο εβδομάδες το πολύ, όταν θα έχουν φτάσει τα 5 με 6 εκατοστά, η μεταμόρφωση τους έχει ολοκληρωθεί και ο κανιβαλισμός έχει αρχίσει, σε αντίθεση με την Ευρώπη όπου όλο αυτή η διαδικασία μπορεί να πάρει από 3 μέχρι 5 βδομάδες.

19

Σε αυτή την φάση, πέρα από τις διάφορες προνύμφες εντόμων και τον κανιβαλισμό, θα τραφεί και με άλλα είδη ψαριών, αφού οι αβαθείς περιοχές με βλάστηση έχουν όλες κατακλυσθεί από γόνο μιας πληθώρας ειδών, ο οποίος μόλις έχει εκκολαφθεί, και έχει το τέλειο μέγεθος που χρειάζεται η μικρή μας τούρνα για ένα καλό γεύμα. Θα παραμείνουν στα ρηχά μέχρι να συμπληρώσουν περίπου ένα μήνα ζωής, και έπειτα, αφού έχουν φτάσει τα 17 – 20 εκατοστά, θα αρχίσουν να μετακινούνται προς πιο βαθιά σημεία όπου και θα ψάξουν για κάπως μεγαλύτερα θηράματα, σε σημεία που μπορούν να τους προσφέρουν και καλύτερη κάλυψη / απόκρυψη από την μεγαλύτερη για αυτά απειλή, τα διάφορα άλλα αρπαχτικά είδη, καθώς και τους ίδιους τους γονείς τους.

20

Είναι πολύ σύνηθες, οι τούρνες που γεννιούνται αργά στην σεζόν να καταλήγουν να γίνονται τροφή για αυτές που γεννήθηκαν δυο με τρεις βδομάδες γρηγορότερα.


Σημείωσης για τον ρόλο της βλάστησης στην αναπαραγωγή:
Μπορεί τα φράγματα μας να μην έχουν ιδιαίτερη βλάστηση, κυρίως λόγο της πολύ μεγάλης ανόδου και καθόδου της στάθμης κατά την διάρκεια του χρόνου, αλλά κάθε χρονιά που υπάρχουν σημαντικές βροχοπτώσεις, η στάθμη ανεβαίνει κατά πολύ και καλύπτει περιοχές στις οποίες πρόλαβαν και βλάστισαν πολύ πυκνά χορτάρια, τα οποία μέχρι τον Ιούνιο που θα λιώσουν, καλύπτουν στο ακέραιο τις ανάγκες της τούρνας για αναπαραγωγή καθώς και για καταφύγιο του γόνου της. Δυστυχώς όμως αυτό δεν συμβαίνει κάθε χρόνο, οπότε είναι λογικό να περιμένουμε πολύ καλές αλλά και πολύ άσχημες χρονιές όσον αναφορά την επιτυχία της αναπαραγωγής.

Ένα σημείο τώρα, που βρίσκω εξαιρετικά ενδιαφέρων είναι η ακόλουθη παρατήρηση:

21

Αυτή η κατάστασης, με την απουσία υδρόβιας βλάστησης και την μαζική αναπαραγωγή σε συγκεκριμένες, και λιγοστές περιοχές όπου η ανοδική πορεία της στάθμης έχει πλημμυρίσει σημεία με χορτάρια της ξηράς, έχει σαν αποτέλεσμα την πολύ πυκνή διασπορά των γονιμοποιημένων αυγών, γεγονός το οποίο μεταφράζετε σε πολύ μεγάλο ποσοστό κανιβαλισμού μεταξύ του γόνου.
Το ποσοστό επιβίωσης σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να είναι απίστευτα χαμηλό, τόσο χαμηλό όσο το μόλις 2 με 3%. Αλλά, από την στιγμή που το νησί είναι ηλιόλουστο σχεδόν ολόχρονα, και υπάρχει συνεχείς ανάπτυξη πλαγκτόν, και εφόσον ξέρουμε ότι στο φράγμα υπάρχει τουλάχιστον το πιο βασικό είδος για την διατροφή του γόνου, η Daphnia, και δεδομένου ότι πάνω κάτω στα ίδια σημεία θα γεννήσουν και τα άλλα ψάρια σε διάστημα μόλις μερικών ημερών, τότε, μπορούμε να πούμε πως, μάλλον δεν θα φτάσουμε ποτέ σε τόσο χαμηλό ποσοστό. Ένας μέσος όρος επιβίωσης από 20% μέχρι 40% αναλόγως της χρονιάς πιστεύω είναι αρκετά λογικός, καθότι σε αυτές τις περιπτώσεις ο κανιβαλισμός δεν μπορεί να αποφευχθεί, αλλά και από την άλλη, οι μικρές τούρνες δεν θα βρίσκονται εκεί μόνες τους, καθότι θα περιτριγυρίζονται από διαφόρων ειδών θηράματα τα οποία θα μετριάσουν το κακό.

Διατροφή, κανιβαλισμός και κυνήγι

Όπως είπαμε και πιο πάνω σ γόνος της τούρνας θα τραφεί με ζωοπλαγκτόν και καθώς μεγαλώνει θα το γυρίσει σε προνύμφες μικρών εντόμων, μετά με προνύμφες μεγαλύτερων ειδών, με γόνο ψαριών, και, αφότου ενηλικιωθούν, θα τραφούν με μία μεγάλη ποικιλία θηραμάτων, η οποία θα εξαρτηθεί, από το τι προσφέρει η λίμνη την κάθε εποχή. Εκτός από όλων των ειδών ψάρια, στην διατροφή της συμπεριλαμβάνονται αμφίβια, καραβίδες, καβούρια του ποταμού, και σε ορισμένες περιπτώσεις τρωκτικά, υδρόβια πτηνά και υδροχαρή ερπετά όπως τα νερόφιδα ή άλλα φίδια και σαύρες που έπεσαν στο νερό και γενικά οτιδήποτε περάσει από μπροστά στο στόμα της θα αποτελέσει και το θήραμα της.

22

Τα οστρακόδερμα που ζουν στο φράγμα του Κούρη, και θα αποτελέσουν ένα αρκετά μεγάλο κομμάτι της διατροφής της, είναι: η κόκκινη καραβίδα της Λουϊζιάνας, η Procambarus clarkia, που έχει κάνει την εμφάνιση της από το 2011, ενώ οι Κυπριακοί κάβουρες του ποταμού, οι Potamon potamios οι οποίοι υπήρχαν σε αφθονία από παλαιότερα, και τελευταίο αλλά ίσως το πιο σημαντικό, η μεγάλη καραβίδα, την οποία λέμε και αστακό του γλυκού νερού, με φυσική καταγωγή από την Ρωσία και την Γεωργία, από τις περιοχές γύρο από την Μαύρη και Κασπία θάλασσα η Astacus leptodactylous, η οποία έχει εμφανισθεί στο φράγμα περί τα τέλη του 2014 όταν εντοπίσαμε και τα πρώτα δείγματα, μέχρι τώρα αγνώστου προέλευσης. Πέρα από αυτά, τα ψάρια που φαίνεται να κυριαρχούν στον χώρο τα τελευταία χρόνια, είναι η πέρκα, το κοκκινόφτερο και το ηλιόψαρο, ψάρια τα οποία θα φαει μετά χαράς, αφού, έχει παρατηρηθεί πως αρέσκετε ιδιαίτερα σε κοκαλώδη ψάρια, όπως είναι τα διάφορα είδη ηλιόψαρου και η πέρκα.

Η συνήθης τακτική που ακολουθεί η τούρνα για να συλλάβει την λεία της, είναι να στήνει ενέδρα σε σημεία που θα της προσφέρουν κάλυψη, παραμένοντας εντελώς ακίνητη, μέχρι το θήραμα της να πλησιάσει σε απόσταση αναπνοής, τότε επιτίθεται με απίστευτη ταχύτητα στο ανυποψίαστο ψάρι, το οποίο αφού πιαστεί στα δόντια της, δεν έχει καμία ελπίδα διαφυγής. Ένα απαραίτητο στοιχείο επιτυχίας για τον τρόπο με τον οποίο κυνηγά η τούρνα σε μια λίμνη, είναι σαφέστατα η υδρόβια βλάστηση. Η Υδρόβια Βλάστησης, είναι πραγματικά ο παράδεισος της τούρνας, αφού μπορεί πολύ εύκολα να στήσει ενέδρες και να κυνηγήσει όπως πρέπει, όπως είναι σχεδιασμένη να κάνει. Στην Κύπρο πολύ λίγα λιμνοφράγματα έχουν τέτοια βλάστηση, καθότι, και τα διάφορα είδη υδρόβιας βλάστησης στην Κύπρο είναι λιγοστά, και εμφανίστηκαν μόλις πριν μερικά χρόνια χάρης στα υδρόβια μεταναστευτικά πουλιά, τα οποία, άθελα τους, μετακινούν σπόρους και βλαστούς στα κόπρανα και στο φτέρωμα τους, από λίμνη σε λίμνη και από χώρα σε χώρα.

23

Τα πιο κοινά από αυτά είναι το Najas marina με τα χοντρά κλωνάρια και τα μικρά αγκαθάκια, και το Zannichellia palustris που θυμίζει γρασίδι, αγγειόσπερμα υδρόβια φυτά τα οποία μπορούμε να τα βρούμε σε τουλάχιστον πέντε φράγματα, αλλά αυτά μένουν χαμηλά σε ύψος καθώς καλύπτουν πολύ πυκνά τον βυθό, πιο αραιά και ψηλά φυτά, τα οποία δημιουργούν απίστευτα υποβρύχια σκηνικά τα οποία λατρεύουν όλα τα ψάρια, είναι τα δύο είδη Potamogeton καθώς και το Myriophylum spicatum που υπάρχουν σε μόνο δυο φράγματα.

24

Το ιδανικότερο για την τούρνα, θα ήταν τα νούφαρα και οι μικροί καλαμιώνες της Typha domingensis που υπάρχουν σε πολλά από τα μικρά μας φράγματα, όπως αυτό στα Λύμπια, όπου ανάμεσα σε άλλα, υπάρχουν ακόμη δύο τύποι καλαμιώνων Phragmites, και 4 άλλα είδη υδρόβιας βλάστησης, αλλά όλα αυτά, δυστυχώς δεν πρόκειται ποτέ να τα δούμε στο φράγμα του Κούρη λόγο των μεγάλων σκαμπανεβασμάτων της στάθμης.

25

Αυτό που μπορούμε να βρούμε παντού, ακόμη και στον Κούρη, είναι ένα από τα διάφορα είδη Χαρόφυτων που υπάρχουν στο νησί, αυτά όμως, μέχρι να πάρουν μπρος τα τρωνε οι κυπρίνοι και η βλίκα, και έτσι, δεν μένει καμία κάλυψη για τα ψάρια πέρα από την φυσική δομή του βυθού, καθώς και ένας περιορισμένος αριθμός από πεσμένους κορμούς δέντρων και άλλα ξύλα που κατεβάζει το ποτάμι.
Άρα, σίγουρα οι συνθήκες της Κύπρου κάθε άλλο παρά ιδανικές είναι για την τούρνα, παρόλα ταύτα υπάρχουν προοπτικές, υπάρχουν δυνατότητες για το είδος, διότι πολύ απλά είναι ψάρι που προσαρμόζεται όπως όλα τα άλλα, φτάνει οι θερμοκρασίες του νερού να είναι ανεκτές, και σαφέστατα να υπάρχει τροφή.

26

Εξάλλου, ακριβώς όπως παρακολουθήσαμε την αργή αλλά σταθερή εμφάνιση υδρόβιας βλάστησης σε διάφορα φράγματα σε Πάφο και Λευκωσία, χάρη στις νερόκοτες και τα νανοβουτηχτάρια, ίσως κάποτε να έρθει η ώρα και για το φράγμα του Κούρη, το οποίο αν και δεν φιλοξενεί σχεδόν καθόλου μεταναστευτικά, λόγο του μεγάλου βάθους και τις απουσίας καλαμιώνων, ίσως κάποτε να έρθει η στιγμή που θα προσγειωθεί και εκεί κάποιο βουτηχτάρι ή πάπια με σπόρους στα φτερά της, και θα αποκτήσει έτσι και αυτό το φράγμα την πολυπόθητη υδρόβια βλάστηση που χρειάζεται, όχι μόνο για το καλό της τούρνας, αλλά για την ευημερία ΟΛΩΝ των ειδών.

Σε αντίθεση με το πολύ φιλικό λαβράκι, το οποίο όπως και η πέρκα, μπορεί να μπει ακόμη και σε κοπάδια ξένων ειδών, η τούρνα, λόγο και του τρόπου με τον οποίο κυνηγά, είναι ψάρι πολύ μοναχικό, το οποίο δεν αρέσκεται στην παρουσία άλλων ατόμων του είδους της ή άλλων αρπαχτικών στον χώρο της. Σε αντίθεση όμως με την λουτσιόπερκα, δεν θα διώξει κυνηγώντας και δαγκώνοντας τους ανεπιθύμητους επισκέπτες, απλά θα μετακινηθεί κάπου όπου θα νιώσει περισσότερη ασφάλεια μέσα στην μοναξιά της.
Λόγο της εξαιρετικά κανιβαλιστικής της φύσεως, είναι σαν να έχει γραμμένο στο DNA της το να φοβάται οποιαδήποτε τούρνα ή άλλο αρπαχτικό που δεν χωράει στο στόμα της, διότι, εάν δεν χωράει στο στόμα της, ίσως χωράει αυτή στο δικό της! Είναι σχετικά σπάνιο φαινόμενο, παρόλα αυτά έχει καταγραφεί πάρα πολλές φορές, μια τούρνα να προσπαθεί να καταπιεί άλλη τούρνα σχεδόν του ίδιου μεγέθους, η οποία στην ουσία ούτε καν που χωράει καλά καλά στο στόμα της. Αφού επιτεθεί η μία στην άλλη, εάν την αρπάξει από το κεφάλι, σφηνώνει το κεφάλι της μίας μέσα στο όλο δόντια στόμα της άλλης, δεν μπορούν να χωρίσουν και πεθαίνουν και οι δύο. Εάν όμως, για καλή της τύχη την αρπάξει από κάπου στην μέση, μετά από κάποιο χρονικό διάστημα, το οποίο μπορεί να διαρκέσει από μερικά λεπτά έως μερικές ώρες, και έπειτα από αρκετή, αλλά μάταιη προσπάθεια, θα καταλάβει το λάθος της και εδώ οι δρόμοι τους θα χωρίσουν, με την επιβίωση και των δύο ατόμων σχεδόν εγγυημένη. Στην πιο κάτω φωτογραφία, μπορείτε να δείτε ξεκάθαρα τα σημάδια που άφησε πάνω στο ενός κιλού θύμα της μία σαφώς μεγαλύτερη τούρνα εάν κρίνω από το πλάτος του δαγκώματος.

27

Παρόλο που την θεωρούμε ως τον κορυφαίο κυνηγό στα νερά μας, εντούτοις αυτό δεν σημαίνει πως δεν καταλήγει και η ίδια θήραμα για τα υπόλοιπα αρπαχτικά είδη όπως είναι το λαβράκι, το γατόψαρο, η λουτσιόπερκα και η πέρκα. Ακόμη, ο γόνος της έχει να αντιμετωπίσει το ηλιόψαρο, το κοκκινόφτερο, την βλίκα και σε ακόμη νεαρότερο στάδιο τις προνύμφες της λιβελούλας και τον κουνουπιέρη... γενικός και σταθερός κανόνας ο οποίος δεν πρόκειται ποτέ να αλλάξει είναι ότι – το μεγάλο ψάρι τρωει το μικρό.

28

Θερμοκρασίες

Στα λιμνοφράγματα της Κύπρου, οι θερμοκρασίες σε γενικές γραμμές κυμαίνονται από
8°C μέχρι 30°C. Όπως είναι γνωστό, η τούρνα δεν μπορεί να επιβιώσει σε τόσο ζεστά νερά, όμως, στο μεγάλο και βαθύ φράγμα που ζει τώρα, ακόμη και όταν το νερό της επιφάνειας στα ρηχά έχει φτάσει στους 28°C, δέκα μέτρα πιο βαθιά να πάμε και η θερμοκρασία θα έχει πέσει κάτω κατά πέντε με εφτά βαθμούς. Για αυτό και δεν κάνει η τούρνα για κανένα άλλο από τα λιμνοφράγματα μας, διότι πουθενά αλλού δεν θα μπορεί να βρει πιο κρύα νερά με πιο ανεκτές θερμοκρασίες και θα ψοφήσει. Κανένα άλλο φράγμα δεν κάνει πέρα από αυτό του Κούρη, διότι είναι και το μόνο που παίρνει πραγματικά κρύο νερό από το λιώσιμο των χιονιών του Τροόδους. Θυμηθείτε εδώ το γιατί, και πως είχε χαθεί η πέρκα από την Κύπρο την δεκαετία του 90, ακριβώς διότι όλα τα φράγματα στα οποία ζούσε δεν είχαν αρκετό βάθος και βρίσκονταν στα πεδινά, έτσι με την πρώτη σοβαρή ανομβρία μετά την άφιξη της, χάθηκε ολοκληρωτικά. Κάτι παρόμοιο έχει ξανασυμβεί εκ νέου με την πέρκα πέρσι στο φράγμα των Λυμπιών όπου δεν είχε πέσει σταγόνα για πολλούς μήνες, και το εναπομείναν νερό έπασχε από σοβαρό υπερτροφισμό και εξαιρετικά χάλια ποιότητα σε επίπεδα οξυγόνου.

29

Σε αυτό το θέμα έκανα πειράματα και μέσα σε μεγάλο ενυδρείο που έχω στο σπίτι, και παρότι η τούρνα άντεξε περισσότερο από τις πέρκες, μπορώ να πω μετά πάσας βεβαιότητας, πως ο θάνατος που βρίσκουν αυτά τα ψάρια λόγο ψηλών θερμοκρασιών περί τα μέσα προς τέλη Ιουνίου, είναι αργός και βασανιστικός! Μην κάνει κανείς την βλακεία να πάρει αυτά τα ψάρια σε άλλο φράγμα, διότι πέρα από το να τα βασανίσει δεν θα πετύχει τίποτα περισσότερο.

Σημασία του είδους για το ψάρεμα και γενικός για τον άνθρωπο

Η τούρνα είναι ένα είδος πάρα πολύ δύσκολο να μπει στην ιχθυοκαλλιέργεια, με στόχο την πάχυνση και πούληση στην αγορά ως τροφή για τον άνθρωπο, λόγο της απαιτητικότητας της για ζωντανή τροφή / θήραμα. Λόγο της εξαιρετικά μεγάλης ζήτησης που υπάρχει για αυτό το ψάρι, και για ανανέωση πληθυσμών σε λίμνες, αλλά και για κατανάλωση, έχουν γίνει πάρα πολλές απόπειρες για εγκλιματισμό της σε συνθήκες κανονικού ιχθυοτροφείου ανά το παγκόσμιο, όπου θα μπορούσαν να τρέφονται με ξηρές τροφές όπως άλλα είδη, αλλά όλες απέτυχαν. Έτσι, τα μόνα ιχθυοτροφεία τούρνας με κλειστές εγκαταστάσεις που λειτουργούν στον κόσμο, εργάζονται πάνω σε περιορισμένο αριθμό ενήλικων / ώριμων ψαριών, από τα οποία θα πάρουν τα αυγά για τεχνητή αναπαραγωγή.
Τα γονιμοποιημένα αυγά διατηρούνται σε ιδικά δοχεία σε σταθερή θερμοκρασία για περίπου 10 μέρες στους 10°C, και έπειτα, μεταφέρονται σε μεγαλύτερα δοχεία με ιδική σήτα, η οποία αφότου εκκολαφθούν τα αυγά, επιτρέπει στα ψαράκια να περάσουν από κάτω, αλλά κρατάει πάνω της τα άδεια αυγά τα οποία αφαιρούνται. Στην συνέχεια τοποθετούνται στα δοχεία διάφορα αντικείμενα, όπως κλαδιά ή συνθετικά σχοινιά και ρούχα, τα οποία θα βοηθήσουν τα ψαράκια να πιαστούν / κρεμαστούν από κάπου σε ελεγχόμενη θερμοκρασία στους 12°C προστατευμένα από τον ήλιο. Στις 9 μέρες αφήνουν το σημείο όπου ήταν πιασμένα, βάζουν αέρα στην νηκτική τους κύστη και παίρνουν οριζόντια θέση, σε αυτή την φάση, με τον δακρυϊκό ασκό να έχει σχεδόν εξαντληθεί, θα μεταφερθούν απευθείας έξω στην φύση, είτε θα μπουν υπό την πυκνότητα 10 ατόμων ανά 15 τετραγωνικά μέτρα σε μικρές λίμνες με μικρότερο από μισό μέτρο βάθος, πλούσιες σε βλάστηση όπου γίνεται συστηματικό τάισμα με ζωντανό ζωοπλαγκτόν για περίπου 3 βδομάδες μέχρι να φτάσουν τα 5 με 7 εκατοστά οπότε και μεταφέρονται / πωλούνται στα διάφορα fisheries και λίμνες όπου υπάρχει ζήτηση. Σχεδόν κανένα ιχθυοτροφείο δεν τα μεγαλώνει περισσότερο, διότι σε αυτό το μέγεθος τρώγονται άγρια μεταξύ τους, και δεν συμφέρει σε κανένα τέτοια απώλεια για να πουλήσει ελαφρός μεγαλύτερα fingerlings.
Στα Βαλκάνια, και συγκεκριμένα στην Βουλγαρία όπου φοίτησα, είδα να πωλούνται μεγάλοι αριθμοί καλού μεγέθους ζωντανής τούρνας γύρο στο ένα κιλό για κατανάλωση, γεγονός που τότε μου φάνηκε εξαιρετικά ενδιαφέρων, έτσι ρώτησα και έμαθα την διαδικασία.
Σε αυτές τις χώρες, όπου υπάρχει πραγματική ζήτηση για κατανάλωση του είδους, υπάρχουν εναλλακτικής μορφής εκτροφεία. Τα εκτροφεία αυτά που βγάζουν τούρνες για κατανάλωση, αφήνουν τα μερικών εκατοστών ψαράκια τους, σε λίμνες με υπερπληθυσμό από μικρά ασπρόψαρα, γύρο στα πέντε χιλιόμετρα τετραγωνικό εμβαδών, αφήνονται εκεί να τραφούν από μόνα τους, και ένα με δύο χρόνια αργότερα(αναλόγως του μεγέθους που θέλουν να βγάλουν) βγαίνουν έξω με ειδικά δίκτυα, όπου είτε διανέμονται στις ψαραγορές, είτε πωλούνται σε μικρά sport fisheries τα οποία λειτουργούν κοντά στην πόλη και έχουν συνεχή ζήτηση από ψάρια μισού κιλού και πάνω.

Στις ΗΠΑ τώρα, με την παραγωγή του Tiger Musky τι συμβαίνει?
Το Tiger Musky, καθώς είναι προϊών μίξης δύο ειδών, παρουσιάζει αρκετά διαφορετική συμπεριφορά από τους γονείς του, και είναι αρκετά πιο δεκτικό προς μια διατροφή που δεν περιέχει τόσο πολύ ζωντανό ζωοπλαγκτόν. Αφότου φτάσει στα 4 εκατοστά, το κατεψυγμένο αντικαταστατά το ζωντανό ζωοπλαγκτόν, στην συνέχεια γίνεται μίξη κατεψυγμένου ζωοπλαγκτόν με τις ίδιες ξηρές τροφές που χρησιμοποιούνται για αυτού του μεγέθους πέστροφες, και σιγά σιγά τα γυρνάνε μόνο στην ξηρή τροφή. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την πολύ γρήγορη ανάπτυξη με χαμηλό κόστος, και, το πολύ χαμηλό ποσοστό κανιβαλισμού, καθώς μαθαίνουνε να τρέφονται με μία μη κινούμενη πηγή τροφής, μέχρι να φτάσει στα 7 με 8 εκατοστά, οπότε και αφήνετε έξω στις λίμνες και στα ποτάμια, όπου τα ένστικτα του κυνηγού επιστρέφουν αυτόματα.

30

Από πλευράς sport fishing τώρα, μιλάμε για ένα είδος στο οποίο έχουν επενδυθεί πολλά δισεκατομμύρια, καθώς οι τεχνικές με τις οποίες ψαρεύουμε αυτό το είδος είναι πολλές, η γκάμα από αλιευτικό εξοπλισμό, που ειδικεύεται αποκλειστικά στο ψάρεμα αυτού του είδους, είναι πραγματικά τεράστια! Από το spinning στο fly fishing, και από τα ledgering με cut baits στο float fishing με live bait… από τα gravel pits στα ποτάμια, και από τα κανάλια στις λίμνες... από την όχθη στα belly boats, και από την βάρκα πίσω στα waders μέχρι την μέση μέσα στο νερό και τους καλαμιώνες να ψάχνεις για πιθανά spawning grounds. Σίγουρα, είναι πολλά τα είδη ψαριών που μπορούν να αλιευθούν με τέτοια πληθώρα τεχνικών, όμως, δεν λαμβάνουν όλα τόσο μεγάλη προσοχή από τους ψαράδες, διότι απλούστατα, δεν προσφέρουν όλα τον ίδιο βαθμό συγκίνησης και ενθουσιασμού.

31

Από τις χιλιάδες ιδιωτικές λίμνες και κανάλια, όπου η τούρνα θεωρείται το κορυφαίο θήραμα, μέχρι τα εκατοντάδες τουρνουά ψαρέματος που διοργανώνονται κάθε χρόνο για αυτό το είδος σε όλο τον κόσμο... μέσα στην καρδιά της τούρνας, χτυπά η καρδιά κάθε σπιννερά. Αυτό το ψάρι έχει αγαπηθεί και λατρευτεί ανά το παγκόσμιο, στον Ευρωπαϊκό χώρο όμως, είναι κάτι περισσότερο από ένα ψάρι, φτάνει μόνο να αναλογιστούμε πως για χάρη της τούρνας ξεκίνησε η κατασκευή τεχνητών δολωμάτων στην Ευρώπη το 1930. Μπορεί ο Αμερικανός James Heddon, ο πρώτος που εμπορεύτηκε τεχνητά δολώματα να είχε και άλλα ψάρια στο μενού του, όμως, ο πραγματικός θρύλος του Ευρωπαϊκού spinning, ο τρελός ο Φιλανδός, ο Lauri Rapala, ο εμπνευστής και δημιουργός των πρώτων τεχνητών δολωμάτων με την μορφή που τα ξέρουμε εμείς σήμερα, αυτά τα ψάρια ψάρευε...

32

Σαν επίλογο, θα ήθελα να εκφράσω τις ευχαριστίες μου προς όλους τους φίλους που διαχρονικά διαβάζουν αυτά τα άρθρα και δίνουν έτσι συνέχεια στην ανάπτυξη αυτών των θεμάτων... για σας τα γράφω! Σας ευχαριστώ, που μου δίνετε λόγο να καταγράφω και να μοιράζομαι τις όποιες σκέψεις, γνώσεις και προβληματισμούς μου.

Καλό Νέο Έτος να έχουμε, και καλά ψαρέματα σε όλους.

Share
Joomla 3.0 Templates - by Joomlage.com